โครงการวิจัย: ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมยุคพลิกผันตอรูปแบบระบบนิเวศคุณธรรมในโรงเรียน : การศึกษาเฉพาะกรณีจังหวัดเพชรบุร
ภาพกรอบแนวคิดการวิจัย “ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมยุคพลิกผันต่อรูปแบบ ระบบนิเวศคุณธรรมในโรงเรียน : การศึกษาเฉพาะกรณีจังหวัดเพชรบุรี” สรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้
- บริบทและปัจจัยนำเข้า (Input/Context)
- นโยบายระดับชาติ งานวิจัยนี้อ้างอิงและสอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ 2561-2580 และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 ซึ่งให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณธรรม
- คุณธรรมเป้าหมาย มุ่งเน้นการส่งเสริมคุณธรรมหลัก 5 ประการ ได้แก่ พอเพียง, วินัย, สุจริต, จิตสาธารณะ, และกตัญญู
- กลุ่มเป้าหมาย การดำเนินงานเกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน ทั้งเขตพื้นที่การศึกษา, ผู้อำนวยการโรงเรียน, เทศบาล, ครู, ผู้ปกครอง และนักเรียน
- นโยบายระดับชาติ งานวิจัยนี้อ้างอิงและสอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ 2561-2580 และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 ซึ่งให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณธรรม
- แกนหลักของกรอบแนวคิด (Core Concept – Moral Ecosystem)
- ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง กรอบวิจัยมองว่า “ผู้เรียน” เป็นศูนย์กลางของการพัฒนาคุณธรรม
- องค์ประกอบของระบบนิเวศ ระบบนิเวศคุณธรรมประกอบด้วย 3 ส่วนหลักที่มีปฏิสัมพันธ์และส่งผลต่อผู้เรียน คือ โรงเรียน, ชุมชน, และ สื่อ ซึ่งทั้งสามส่วนนี้ทับซ้อนกันและส่งผลต่อผู้เรียนที่อยู่ตรงกลาง
- กระบวนการ (PDCA) วงจรลูกศร P (Plan), D (Do), C (Check), A (Act) รอบองค์ประกอบโรงเรียน-สื่อ และ ชุมชน-โรงเรียน บ่งชี้ถึงแนวทางการดำเนินงานที่เป็นระบบและมีการปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
- ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง กรอบวิจัยมองว่า “ผู้เรียน” เป็นศูนย์กลางของการพัฒนาคุณธรรม
- กลยุทธ์และกระบวนการ (Strategies/Process)
- สำหรับโรงเรียน
- พัฒนา “คู่มือระบบกลไกการบริหารระบบนิเวศคุณธรรมในโรงเรียน”
- ดำเนินการ “พัฒนาสภาพแวดล้อมในโรงเรียน” เพื่อส่งเสริมคุณธรรม
- สำหรับชุมชน
- พัฒนา “คู่มือระบบกลไกการบริหารระบบนิเวศคุณธรรมในชุมชน”
- ดำเนินการ “พัฒนาสภาพแวดล้อมในชุมชน”
- จัดทำ “แนวทางการส่งเสริมระบบนิเวศคุณธรรมของชุมชน”
- สำหรับโรงเรียน
- ผลลัพธ์ที่คาดหวัง (Output/Outcome)
- รูปแบบ (Model) ได้ “รูปแบบระบบนิเวศคุณธรรมในโรงเรียน” ที่สามารถรับมือกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมยุคพลิกผันได้
- แนวทางและสื่อ ได้ “แนวทางการพัฒนาเพื่อส่งเสริมระบบนิเวศคุณธรรม” และ “สื่อที่ส่งเสริมระบบนิเวศคุณธรรมในโรงเรียน”
- ความร่วมมือ เกิด “ความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ชุมชน ผู้ปกครอง” ในการพัฒนาคุณธรรมนักเรียนตามบริบทของตน
- ภูมิคุ้มกัน สามารถ “สร้างภูมิคุ้มกัน” ให้กับชุมชน โรงเรียน และนักเรียน เพื่อพร้อมรับมือกับสังคมยุคพลิกผัน
- รูปแบบ (Model) ได้ “รูปแบบระบบนิเวศคุณธรรมในโรงเรียน” ที่สามารถรับมือกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมยุคพลิกผันได้
สรุป: กรอบการวิจัยนี้เป็นกรอบที่ครอบคลุม โดยเริ่มจากบริบททางนโยบายและสังคม (แผนชาติ, VUCA) กำหนดคุณธรรมเป้าหมาย และมองผู้เรียนเป็นศูนย์กลางที่ได้รับอิทธิพลจากระบบนิเวศ (โรงเรียน ชุมชน สื่อ) มีกระบวนการและกลยุทธ์ที่ชัดเจนในการพัฒนาคู่มือ สภาพแวดล้อม และแนวทาง ทั้งในส่วนของโรงเรียนและชุมชน โดยมีเป้าหมายสุดท้ายคือการสร้างรูปแบบระบบนิเวศคุณธรรมที่เข้มแข็ง สร้างความร่วมมือ และสร้างภูมิคุ้มกันให้กับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับมือกับความท้าทายในยุคปัจจุบัน
https://msdb.pbru.ac.th/morality
